“Ieder mens heeft het recht om te leven als een ander en mee te doen in de maatschappij”. zo staat er te lezen op digitoegankelijk.nl. Een prachtig recht dat ook betrekking heeft op digitale dienstverlening. Zorgen dat alle communicatie toegankelijk is voor iedereen is echter niet altijd even gemakkelijk. Dat blijkt wel uit het schrikbarend kleine percentage overheidsinstanties dat volledig voldoet aan de WCAG 2.1 richtlijnen.
Wat betekent dit voor de rest van de communicatie vanuit overheidsinstanties, maar belangrijker nog: hoe kunnen we dit verbeteren?
Een derde van de websites van gemeenten voldoet niet
Een transitie kost tijd en energie. Dat er energie wordt gestoken in het meer digitaal toegankelijk
maken van Nederland blijkt wel uit het register toegankelijkheidsverklaringen. Overheidsinstanties
geven hier inzicht in de toegankelijkheidsstatus van hun websites. Onder andere 1293 websites van
Nederlandse gemeenten staan hier geregistreerd (peildatum 22 april 2021). Een analyse laat zien dat sinds de invoering in 2018 en de sinds 23 september 2020 geldende verplichting slechts 6% volledig voldoet. Er is dus nog werk aan de winkel.
Het topje van de ijsberg
De genoemde cijfers zijn niet bedoeld om gemeenten aan de schandpaal te nagelen. Sterker nog; uit diezelfde bron valt te concluderen dat momenteel alle zeilen bij worden gezet om de digitale toegankelijkheid op peil te krijgen. In kwartaal 3 van 2020 werd een record aantal statuswijzigingen doorgevoerd in het register. Ook in kwartaal 4 van 2020 en kwartalen 1,2 en 3 van 2021 lijkt de lijn door
te zetten. Een goed teken dat de toegankelijkheid toeneemt, maar vooral dat deze op de agenda staat.
Wanneer alle websites volledig voldoen blijft voor nu nog de grote vraag.
Dit register is bedoeld voor websites van overheidsinstanties. Maar digitoegankelijkheid gaat natuurlijk verder dan alleen de website. Wij zijn bang dat dit slechts het topje van de ijsberg is. Want hoe staat het
ervoor met bijvoorbeeld e-mail en andere communicatie-uitingen? Voor we daar bij stilstaan kijken we eerst naar de WCAG 2.1 richtlijnen.
De vier principes van WCAG
Om communicatiemiddelen goed toegankelijk te maken zijn er vier principes en drie niveaus (A, AA is wettelijk verplicht en AAA) geformuleerd op W3.org. Voor het gemak hebben we de principes voor je vertaald en samengevat.
Waarneembaar
Content moet goed waarneembaar zijn. Dit geldt voor tekstuele en niet-tekstuele content zoals afbeeldingen. Daarnaast moeten de teksten en andere elementen goed te beschrijven zijn voor
bijvoorbeeld spraaksoftware.
Bedienbaar
Software moet te bedienen zijn met toetsenbord en er moet een toetsenbordfocus worden getoond, zodat de gebruiker weet welke knoppen geselecteerd zijn. Zorg er daarnaast voor dat pagina’s en vensters van websites, microsites en documenten een beschrijvende titel hebben. Ditzelfde geldt voor links. Knipperende inhoud gebruik je niet.
Begrijpelijk
Software moet de taal van een pagina kunnen bepalen en teksten zijn leesbaar en begrijpelijk. De overgrote meerderheid van de bevolking begrijpt taalniveau B1 (Rijksoverheid, communicatierijk. nl, 2021).
Formulieren hebben zichtbare en betekenisvolle labels en bij foutieve invoer wordt dit gemakkelijk herkend.
Robuust
Foutloze code is van groot belang voor een goede werking van hulptechnologieën zoals voorleesfuncties. Hulpprogramma’s moeten kunnen begrijpen in welke staat knoppen zich bevinden. Ga voor maximale ondersteuning van huidige en toekomstige browsers en hulpprogramma’s.
Er zijn dus veel componenten om aan te denken. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de
principes te borgen. Niet alleen in websites, maar ook in e-mail, flyers, folders en andere communicatiemiddelen.
Toegankelijkheid borgen in communicatiemiddelen
Als communicatieprofessional houd je je doelgroep scherp voor ogen. Je wilt dat jouw boodschap landt en voor iedereen begrijpelijk is. Mogelijk wordt er binnen jouw organisatie al aandacht besteed aan het klaarstomen van de website.
Er zijn echter meer touchpoints die digitaal toegankelijk moeten zijn. Zo moeten apps vanaf 23 juni 2021 ook voldoen aan de eisen. Als communicatieprofessional kun je niet alles controleren. Denk eens aan alle e-mails, uitnodigingen, posters en mededelingen die worden verstuurd uit naam van jullie organisatie.
Leesbaarheid van e-mail
In one-to-many communicatie, zoals e-mailnieuwsbrieven is het eenvoudig om het individu uit het oog te verliezen. Meer dan 250.000 Nederlanders, hebben volgens het Oogfonds een visuele beperking in beide ogen. Daarnaast heeft zo’n 8% van de mannen en 0,5% van de vrouwen last van kleurenblindheid (Oogfonds, 2021) Belangrijk dus om rekening mee te houden.
Om de leesbaarheid van e-mailnieuwsbrieven, -uitnodigingen en -aankondigingen te borgen raden wij aan gebruik te maken van sjablonen. In deze sjablonen liggen niet alleen de huisstijl vastgelegd, maar er zitten ook regels ingebakken die foutief gebruik voorkomen. Zo zorg je er bijvoorbeeld automatisch voor dat er voldoende contrast is, de lettergrootte en -verhoudingen goed staan en de mail goed voorgelezen kan worden door hulpsoftware.
Borging door templates
Sjablonen, ook wel templates genoemd, in de huisstijl van jouw organisatie en met oog voor de toegankelijkheidsprincipes helpen jou en je collega’s de juiste balans vinden tussen een uniforme uitstraling en toegankelijkheid. Door de sjablonen te voorzien van hints uit de schrijfwijzer herinner je collega’s aan het juiste taalgebruik.
Blijf stappen zetten
De toekomst is duidelijk; er komt steeds meer oog voor digitale toegankelijkheid. En dat is maar goed
ook. Eenvoudig is de transitie echter niet. Borduur intern door op de bewustwording die er heerst. Benut het momentum om door te pakken. Breng de veelgebruikte communicatiemiddelen in kaart en denk hierbij niet alleen aan de middelen die door de communicatieafdeling stromen.
Ook je vormgeefbureau, -collega en softwareleverancier kunnen je verder helpen. Ga met hen in gesprek en bepaal welke stappen er gezet kunnen worden. Stap voor stap werk je samen aan meer toegankelijkheid.
